Ly Uống Rượu Mạnh: Có Cần “Đúng Chuẩn” Không? Góc Nhìn Từ Người Bán Rượu Vang

Tôi bán rượu vang, rượu mạnh thì ít đụng tới lắm. Nhưng đi giao hàng, ngồi nói chuyện với khách nhiều, tôi để ý một chuyện: hầu như ai cũng uống rượu mạnh bằng chiếc ly có sẵn trong nhà.

Có lần tôi thấy khách rót  ông già đỏ (Johnnie Walker Red Label), hay Chivas, vào mấy chiếc chén nhỏ xíu, đúng loại chén cúng trên bàn thờ Ông Địa. Rót xong, cụng ly, uống một hơi, rất vui vẻ. Tôi đứng nhìn mà vừa buồn cười vừa thấy dễ thương.

Vậy ly uống rượu mạnh có cần “đúng chuẩn” không? Bài này là góc nhìn cá nhân của tôi, dựa trên kinh nghiệm bán hàng, kiến thức được đào tạo và những gì tôi tham khảo từ nhiều nguồn. Không phải luật, bạn thấy hợp thì áp dụng.

Những “chiếc ly” tôi hay gặp ngoài đời

Nếu tổng kết lại, đây là top ly uống rượu mạnh phổ biến nhất mà tôi từng thấy:

• Chén cúng mini: nhỏ, gọn, uống một hơi là hết. Chắc Ông Địa cũng bất ngờ.
• Ly bia: rót whisky với đá, thêm nước ngọt, khuấy đều rồi chia nhau uống.
• Ly trà đá: loại ly thủy tinh có sẵn ở mọi quán, dùng được cho mọi loại rượu.
• Ly nhựa: đặc sản tiệc ngoài trời, tiện, nhẹ, khỏi lo vỡ.

Tôi không thấy cách nào là sai cả. Người ta uống để vui, để gặp nhau. Chiếc ly chỉ là phụ.

Ly uống rượu mạnh có thật sự quan trọng?

Có, nhưng không đến mức uống sai ly là hỏng rượu.

Rượu ngon nằm ở mùi nhiều hơn ta nghĩ. Hình dáng ly quyết định mùi rượu bay ra nhiều hay ít, tập trung hay tản mát. Miệng ly hẹp thì giữ mùi lại cho mũi ngửi được. Miệng ly rộng thì mùi bay đi nhanh, nhưng dễ cho đá và dễ uống.

Chất liệu cũng ảnh hưởng. Ly thủy tinh trong cho bạn nhìn được màu rượu và không để lại mùi lạ. Ly nhựa hay ly có mùi nước rửa chén có thể làm rượu kém đi một chút.

Nói cách khác, ly “đúng chuẩn” không làm rượu dở thành ngon. Nó chỉ giúp bạn cảm nhận rõ hơn cái ngon vốn có của chai rượu.

Các loại ly uống rượu mạnh “đúng bài” theo giới chuyên môn

Thay vì nhớ tên từng loại ly, tôi thấy dễ nhất là chọn theo cách mình định uống.

Uống nguyên chất, nhâm nhi từng ngụm

Với whisky, nhiều người trong nghề dùng ly Glencairn. Đây là ly do hãng Glencairn Crystal ở Scotland thiết kế, lấy dáng từ loại ly mà các phòng nếm whisky dùng để ngửi rượu, và được các master blender góp ý trước khi bán ra từ năm 2001. Ly chứa khoảng 175ml nhưng chỉ nên rót chừng 50ml, để chừa chỗ cho mùi tụ lại.

Với brandy, mà nổi tiếng nhất là cognac, ly quen thuộc là ly bầu chân ngắn (snifter). Chân ly ngắn để lòng bàn tay ôm trọn bầu ly, làm rượu ấm dần lên và tỏa hương.

Uống một hơi

Đây là sân nhà của ly shot. Vodka uống thẳng thường được rót vào ly shot đã ướp lạnh. Tequila còn có một loại ly shot riêng, dáng cao và hẹp, gọi là caballito, nghĩa là “con ngựa nhỏ”.

Uống với đá

Ly rock, còn gọi là ly Old Fashioned: miệng rộng, đáy dày và nặng, đủ chỗ cho đá viên. Đây là ly hợp nhất khi bạn uống whisky với đá.

Pha với soda, tonic, nước ngọt

Ly highball cao và thẳng, chứa được nhiều nước pha và đá. Vodka tonic, whisky soda hay gin tonic đều hợp ly này.

Bảng tra nhanh chọn ly uống rượu mạnh

Trong quán bar, rượu mạnh thường được rót theo single (30ml) hoặc double (60ml).

Còn rum, tequila, gin và các loại khác thì sao?

Ở Việt Nam, rượu mạnh được uống nhiều nhất vẫn là whisky và brandy. Nhưng nếu nhà bạn có chai khác, đây là vài gợi ý ngắn:

• Rum: rum trắng chủ yếu dùng pha cocktail như mojito, nên đi với ly highball. Rum sẫm màu, ủ lâu năm thì có thể nhâm nhi như whisky, bằng ly rock hoặc ly tulip.
• Tequila: loại trong (blanco) thường uống một hơi bằng ly shot hoặc caballito, kèm chanh và muối. Loại ủ lâu (reposado, añejo) thì nên uống chậm bằng ly nhỏ miệng hẹp để cảm nhận mùi.
• Gin: gần như luôn được pha, phổ biến nhất là gin tonic trong ly highball. Người Tây Ban Nha còn chuộng ly bầu lớn có chân, nhiều đá, trông rất đẹp mắt.
• Rượu mùi (Baileys, Kahlúa…): nồng độ thấp hơn, vị ngọt. Thường uống với đá bằng ly rock, hoặc bằng ly nhỏ có chân sau bữa ăn.
• Rượu Việt, rượu trắng Trung Quốc (baijiu): uống bằng chén nhỏ là đúng điệu. Đây có lẽ là lúc chiếc chén nhỏ kiểu chén Ông Địa được “chính danh” nhất.

Cảm nhận riêng của một người bán vang

Tôi thì hay nghĩ thế này: whisky đi với ly rock góc cạnh, như để khoe cái chất mạnh mẽ của nó. Còn brandy, nhất là cognac, nằm trong ly bầu chân ngắn, tròn trịa, mềm mại.

Nghe giống cảm tính của người bán rượu. Thật ra giới chuyên môn giải thích theo công năng nhiều hơn. Ly rock có miệng rộng, đáy dày để chứa đá và pha cocktail ngay trong ly, chứ không phải vì góc cạnh. Còn ly bầu chân ngắn là để tay làm ấm rượu, miệng ly thu hẹp để giữ hương.

Dù vậy, tôi vẫn giữ cảm nhận của mình. Uống rượu cũng là cảm xúc, và chiếc ly hợp với tính cách chai rượu thì uống cũng thấy vui hơn.

Góc tranh cãi vui: cognac nên uống ly gì?

Ngay cả chuyện ly cognac, giới chuyên môn cũng chưa thống nhất.

Theo hãng Martell, các chuyên gia và người làm rượu (cellar master) chuộng ly tulip khi nếm, vì dáng ly giúp gom và giữ hương tốt hơn. Trong khi đó, ly bầu vẫn là kiểu cổ điển được dùng khắp thế giới. Một số người còn cho rằng ly bầu giữ mùi cồn lại trong ly, nên dễ ngửi thấy vị gắt hơn.

Vậy nên nếu ai đó bảo bạn uống cognac “sai ly”, bạn cứ cười. Đến người trong nghề còn đang cãi nhau.

Không có ly chuẩn, chọn ly uống rượu mạnh trong nhà thế nào?

Đây mới là phần tôi thấy thực tế nhất. Bạn không cần mua cả bộ ly, chỉ cần chọn khéo một chút:

• Ưu tiên ly thủy tinh trong, tránh ly nhựa nếu có thể.
• Chọn ly miệng hơi hẹp khi uống nguyên chất. Một chiếc ly vang trắng nhỏ là lựa chọn không tệ chút nào, vì dáng của nó gần giống ly tulip.
• Ly thấp, đáy dày thì để uống với đá.
• Rửa sạch, tráng kỹ và tốt nhất là ly nên khô ráo
• Đừng rót quá đầy. Chừa khoảng trống trong ly để mùi rượu có chỗ tụ lại.

Còn nếu chỉ có chén Ông Địa? Vẫn uống được. Chỉ nhớ rửa sạch và mượn xong thì trả lại chỗ cũ.

Lời cuối: ly nào cũng được, miễn uống có chừng mực

Rượu mạnh thường có nồng độ cồn khoảng 40% trở lên, cao hơn nhiều so với bia hay vang. Dù dùng ly gì, hãy rót vừa phải, uống chậm, ăn kèm đồ ăn và uống thêm nước lọc. Ly nhỏ hay ly shot rất dễ khiến mình uống nhanh và uống nhiều mà không để ý.

Và quan trọng nhất: đã uống rượu, không lái xe.

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về rượu mạnh, có thể đọc bài Rượu Vodka – Khi sự đơn giản làm nên khác biệt hoặc Rượu Soju Hàn Quốc. Các dòng rượu khác hiện có tại cửa hàng, bạn xem ở mục Loại rượu khác.

Rượu Vang Đà Thành

• Địa chỉ: 99–101 Cần Giuộc, An Khê, Đà Nẵng
• Hotline/Zalo: 0974.624.498 – 0914.417.506
• Website: ruouvangdathanh.com

Bài viết có tham khảo thông tin từ Glencairn Crystal, Martell và một số tài liệu về pha chế. Sản phẩm chỉ dành cho người từ 18 tuổi trở lên.